May mắn và yếu tố ngẫu nhiên trong nhiếp ảnh động vật hoang dã
NIKON Z 8 + NIKKOR Z 600mm f/6.3 VR S @ ISO 4000, 1/200, f/6.3
Một chuyến đi gần đây để tìm các loài chim di cư mùa xuân lại nhắc tôi rằng: may mắn đóng vai trò rất quan trọng trong nhiếp ảnh động vật hoang dã. Điều đó không có nghĩa là mọi bức ảnh đều cần vận may lớn. Ví dụ, hãy xem bức ảnh dưới đây:
Tôi rất thích bức ảnh chim Red-winged Blackbird (Agelaius phoeniceus), nhưng không cho rằng nó cần quá nhiều may mắn.
Lý do là vì tôi tìm thấy con chim đực này vào mùa xuân, khi nó đang hót trên những bụi lau gần một cái hồ – nơi loài này thường xuất hiện. Vào thời điểm đó trong năm, chúng bay qua lại rất nhiều. Bạn có đủ thời gian để chờ chúng đậu vào vị trí đẹp, thậm chí còn đủ thời gian chọn chỗ ngồi ăn nhẹ. Dù vẫn có yếu tố ngẫu nhiên trong việc chúng tạo dáng đẹp, nhưng những khoảnh khắc như vậy xảy ra thường xuyên đến mức gần như “chắc chắn” có ảnh đẹp.
Khi may mắn đóng vai trò lớn hơn
Nhưng cũng có những trường hợp đòi hỏi nhiều may mắn hơn, như bức ảnh chim Common Merganser (Mergus merganser):
NIKON Z 8 + NIKKOR Z 600mm f/6.3 VR S @ ISO 500, 1/1000, f/6.3
Để chụp được, tôi đến một hồ nhỏ trong thành phố. Loài vịt phương Bắc này thường nghỉ ở đó trước khi bay đến nơi sinh sản. Tuy nhiên, chúng thường bơi ở giữa hồ – quá xa để chụp, kể cả với ống kính dài.
Lý do duy nhất con chim này tiến gần là vì một phần hồ vẫn còn đóng băng.
Điều thú vị là mặt trời mùa xuân đang làm tan băng ngay lúc tôi chụp. Chỉ nửa tiếng sau, băng đã lùi ra xa và chim cũng theo đó ra giữa hồ – lúc đó thì không thể chụp được nữa. Thêm vào đó, đúng lúc con chim bơi qua, mặt trời bị mây che, tạo ánh sáng mềm và đẹp hơn.
→ Đó thực sự là một khoảnh khắc “trúng số”.
Thử đo lường “may mắn”
Tôi tự hỏi: yếu tố may mắn chiếm bao nhiêu phần trăm?
Tôi dùng phần mềm để trộn ngẫu nhiên các bức ảnh yêu thích và chấm điểm 100 ảnh đầu tiên:
- 1: dễ chụp lại
- 5: gần như không thể tái hiện
Kết quả:
- Nhiều ảnh “dễ” đến từ các loài phổ biến như ngỗng Canada
- Nhưng 55% ảnh có mức 3 trở lên, tức là khá khó lặp lại
Điều này không có nghĩa là tôi không thể gặp lại các loài đó, mà là điều kiện ánh sáng, môi trường và khoảnh khắc sẽ khác.
Ngỗng Canada : NIKON Z8 + NIKKOR Z 600mm f/6.3 VR S @ ISO 64, 1/15, f/6.3
Không phải loài hiếm mới cần may mắn
Ví dụ: chim vẹt Plain Parakeet (Brotogeris tirica)
- Không hiếm, xuất hiện nhiều ở Brazil
- Nhưng khoảnh khắc chúng ăn trên cành cọ rủ xuống như trong ảnh là khá hiếm
- Góc chụp thuận lợi + vị trí ẩn nấp tốt càng làm bức ảnh khó lặp lại
NIKON D500 + 500mm f/5.6 PF @ ISO 1400, 1/200, f/5.6
→ Đây là kiểu ảnh phụ thuộc nhiều vào may mắn, dù chủ thể không hề hiếm.
Yếu tố quan trọng nhất: đi chụp thường xuyên
Bí quyết lớn nhất không phải thiết bị hay kỹ thuật, mà là:
👉 Ra ngoài chụp càng nhiều càng tốt
Bạn không thể kiểm soát:
- Con vật có xuất hiện hay không
- Ánh sáng có đẹp hay không
- Khoảnh khắc có xảy ra hay không
Ví dụ, tôi có thể thấy hươu gần như mỗi lần ra ngoài, nhưng:
- 3/4 số lần ánh sáng hoặc bối cảnh không đẹp
- Chỉ hiếm khi mọi yếu tố kết hợp hoàn hảo
Những bức ảnh “dễ” vẫn có thể tốt hơn
NIKON Z8 + NIKKOR Z 600mm f/6.3 VR S @ ISO 1800, 1/40, f/6.3
Với các loài phổ biến, bạn có thể chụp được ảnh “ổn” khá dễ. Nhưng chính vì vậy, bạn nên chú ý:
- Nền có sạch không?
- Có chi tiết gây xao nhãng không?
- Bố cục đã tối ưu chưa?
- Có yếu tố môi trường đặc trưng không?
Những chi tiết nhỏ này giúp ảnh vượt qua mức “đủ tốt”.
Ngỗng tuyết (Anser caerulescens) – loài chim được chụp ảnh nhiều thứ 39 tại Canada – nhưng vẫn rất thú vị khi xuất hiện trong một đội hình bay thanh thoát và đẹp mắt.
Chụp bằng Nikon Z8 + NIKKOR Z 600mm f/6.3 VR S @ ISO 1000, 1/1600s, f/6.3
Kết luận
Không phải để hạ thấp vai trò của:
- Kỹ thuật
- Hiểu biết về loài
- Hậu kỳ
Tất cả đều quan trọng. Nhưng bên cạnh đó:
👉 Bạn cũng cần kiên nhẫn chờ đợi những khoảnh khắc may mắn
Bởi đôi khi, chính những khoảnh khắc hiếm hoi đó lại tạo nên những bức ảnh đáng nhớ nhất.
